 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
 |
Donji Grad  Tussen Gornji grad en Kaptol en de spoorlijn is in de tweede helft van de 19de eeuw en begin 20ste eeuw Donji grad ('Benedenstad') ontstaan. Het is een stadsdeel met statige Habsburgse gebouwen, luisterrijke groene pleinen, brede boulevards en, ook hier, behoorlijk wat musea. Het markantste onderdeel van de plattegrond van dit deel van de stad is het zogenaamde 'groene hoefijzer', een hoefijzervormige opeenvolging van parken en promenades, waarvan de uiteinden naar Trg bana JelaCiéa wijzen. Stedenbouw kundige Milan Lenuzzi, grotendeels verantwoordelijk voor het stedenbouwkundig ontwerp van het 19de-eeuwse stadsdeel, wilde met het hoefijzer ruimte en lucht scheppen in de stad. Zijn groene plan is grotendeels gerealiseerd. De oostelijke arm van het hoefijzer is de statige Esplanade, een opeenvolging van drie parken en pleinen, met grote doorgaande straten aan weerszijden en monumentale panden erlangs. De Esplanade begint een blok onder Trg bana Jelaciéa en loopt dan door tot aan het Centraal Station van Zagreb. Daar gaat het hoefijzer de hoek om, waar het tot aan de Botanische Tuin even onderbroken wordt door twee bouwblokken. Aan het einde van de tuinen begint de westelijke arm van het hoefijzer, die weer uit drie parken en pleinen bestaat, eindigend bij Trg marsala Tita. Het eerste plein van de oostelijke Esplanade is Nikola 5ubié Zrinski trg, in de volksmond beter bekend als Zrinjevac trg (zo is het op verschillende stadsplattegronden ook aangeduid). Het plein is eigenlijk meer een park. Hoge bomen, onberispelijk groen gras, een muziekpaviljoen uit 1895, bustes van bekende Kroaten uit de historie, een meer dan honderd jaar oude meteorologische toren en fonteinen roepen er een serene sfeer op. De fonteinen zijn ontworpen door Hermann Bollé, de architect van de kathe¬draal. Aan de westkant van het plein op nr. 19 bevindt zich het Archeologisch Museum (Arheoloski muze}). Over drie verdiepingen zijn delen van de grote collectie archeologische vondsten uit Kroatië en van elders tentoongesteld. De voorwerpen stammen uit de steentijd tot voorbij de Middeleeuwen. Je kunt in het museum onder meer de drievoetige schenkkan uit het vierde millennium v.Chr. (de bronstijd) bekijken. De kan is gevonden bij Vucedol, niet ver van Vukovar, en is ook afgebeeld op het biljet van 20 kuna. Ook de Egyptische collectie - met de nodige mummies - is de moeite van het bekijken waard. Eén mummie was gewikkeld in een doek met Etruskisch schrift erop, nota bene de tot op heden langste tekst in dit schrift die bekend is; men heeft het Etruskische schrift overigens nog niet kunnen ontcijferen. Wie van munten houdt, moet ook de numismatische collectie niet overslaan. Het museum bezit meer dan 250.000 van deze betaalschijfjes en aanverwante medaillons en medailles.
 Vijfblokken oostelijk van Zrinjevac trg is Trg hrvatskih velikana ('Plein van de Grote Kroaten') een ander opvallend stadsplein. In het midden staat het ronde Huis der Kroatische Artiesten (Dom hrvatskih likovnih umjetnika) op een verhoging, met een zuilengang er helemaal rondom. Ivan Mestrovic ontwierp het gebouw in de jaren dertig van de 20ste eeuw als galerie. In 1944 maakte de fascistische regering er een moskee van, om zo meer steun te kunnen krijgen van de Bosnische moslims. In 1947 lieten de communisten de bijgebouwde minaretten weer verwijderen, waarna het gebouw een revolutiemuseum werd. Na de onafhankelijkheid van Kroatië kreeg het bouwwerk zijn oorspronkelijke functie .veer terug. Er worden nu wisselende exposities van hedendaagse kunst in georganiseerd.
Terug bij de Esplanade ligt onder Zrinjevac trg het volgende plein of park, Stross¬mayerov trg. Aan de noordkant ervan werd in de tweede helft van de 19de eeuw de neorenaissancistische Academie voor Kunsten en Wetenschappen gebouwd. Op de eerste verdieping werd de Strossmayer Galerie van Oude Meesters ingericht (Strossmayerov galerije starih majstora); het adres van de galerie is officieel Nikola Subié Zrinski trg nr. u). De galerie bezit werken van onder meer El Greco, Tintoretto, Veronese en andere oude Italiaanse en ook Hollands-Vlaamse meesters. Op de binnenplaats kun je de Steen van Baska bekijken, de oudst bekende inscriptie in het glagolitisch, uit 1102 en afkomstig van het eiland Krk. Vóór de academie staat het standbeeld van bisschop Josip Juraj Strossmayer (1815-1905), een ontwerp van Ivan Mestrovic. Tegenover de academie langs de straat is op Strossmayerov trg nr. l2a de Galerie voor Grafische Kunst gevestigd (Kabinet grafike). Om de hoek, op Ulica Andrije Hebranga I, kun je de Galerie voor Moderne Kunst (Moderna galerija) bezoeken. De collectie bestaat uit doeken van Kroatische schilders van na 1850 tot aan de Tweede Wereldoorlog, eigenlijk niet meer zo modern dus.  Onder Strossmayerov strekt Tomislavov trg zich tot aan het stationsplein uit, het derde parkplein van de oostelijke hoefijzerarm. Aan de rand van dit plein staat het Kunstpaviljoen ( Umjetnicki paviljon), waar tijdelijke exposities plaatsvinden. Het paviljoen in Sezessionstijl (Habsburgse art nouveau) werd eind 19de eeuw in Boedapest gebouwd ter gelegenheid van de festiviteiten rond het 90o-jarig bestaan van de Hongaarse monarchie. Veel Kroatische artiesten deden mee aan de exposities. Na afloop tekenden ze een petitie om het gebouw te verplaatsen naar Zagreb, wat daarna ook gebeurde. Het standbeeld tegenover het stationsplein aan het einde (of begin) van de Esplanade is van koning Tomislav, in 925 de eerste vorst van het onafankelijke Kroatische koninkrijk. Onder het stationsplein en het plantsoen ernaast (Starceviéev trg, deel van het groene hoefijzer) kunt u ook op zondag winkelen in een middelgroot ondergronds winkelcentrum. Het stationsgebouw heeft een aardige neoklassieke façade. Hopelijk maakt het stadsbestuur niet dezelfde fout als veel Nederlandse steden hebben gemaakt, en vervangen ze het in het stadsbeeld passende utiliteitsgebouw niet door iets modernistisch.Links van het station staat het hoofd postkantoor; je kunt er 24 uur per dag terecht. Rechts van het station is dus eerst het groene Starceviéev trg. Daarnaast weer staat het
befaamde Hotel Esplanade.  Een blok voorbij het bekende en mooie Esplanade hotel zet het groene hoefijzer zich voort in de Botanische Tuin van Zagreb (Botanicki vrt). De tuin telt meer dan 10.000 verschillende bloemen, planten en bomen en werd vanaf 1890 aangelegd.
Ten noorden van het tuinen start de westelijke arm van Zagrebs groene hoefijzer met Marulicev trg. In 1874, toen Lenuzzi het plein aanlegde, liet hij er ook de eerste schaatsbaan van Zagreb installeren, maar die is helaas lang geleden alweer verdwenen. Nu staat aan het begin het Staatsarchief uit de jaren twintig van de 20ste eeuw. Het gebouw, in Sezessionstijl opgetrokken, was destijds universiteits bibliotheek, vandaar de geleerde uilen bovenop de hoeken van het gebouw. Het volgende 'hoefijzerplein' is Trg braée Maiuranié. Echt bijzonder is het niet. Op nr. 14 biedt het Etnografisch Museum Etnografski muze;) alles wat u van een etnografisch museum verwacht. Van kantwerk uit Pag en goudgeborduurde hoofddoeken uit Oost-Slavonië tot sieraden uit de regio Konavle, alle Kroatische kostuums en aanverwante zaken, zoals werktuigen, keramiek en wapens, kun je er zien. Tot de collectie behoren eveneens voorwerpen uit Afrika, Azië en het Stille-Oceaangebied die door Kroatiche wetenschappers bij elkaar zijn gescharreld.  Indien u bij Trg braée Mazuranié naar links, -naar het westen dus gaat, dan komt u een blok verder bij Rooseveltov trg. Blikvanger hier is de brede, strenge gevel van het neo-renaissancistische Mimara-museum. Het gebouw van het Mimara-museum was het grootste lyceum in de stad. De zeer vermogende Kroatische kunstverzamelaar Ante Topié Mimara (1899-1987) kocht het samen met zijn vrouw Wiltrud aan om er een museum met maar liefst 42 zalen van te maken. Op die manier kon het echtpaar zijn privé-collectie aan het volk schenken. En wat voor een collectie: doeken van Degas, Renoir, Manet, Rembrandt, Rubens, Goya, Raffaël, Veronese en nog vele anderen, glaswerk uit de Romeinse, Griekse, Mesopotamische, Perzische en Egyptische oudheid en uit de Middeleeuwen, antiek Chinees porselein, eeuwenoude Perzische tapijten, antieke kunst uit Japan, India en Cambodja, Etruskisch beeldhouwwerk, Karolingische relikwieën en wat al niet meer. Kortom, misschien wel de belangrijkste kunstcollectie in Kroatië. Wel vragen deskundigen zich af of alle voorwerpen wel echt zijn. Het zou dus kunnen dat er hier en daar wat vervalsingen tussen hangen of staan, maar zeker is dit niet. Meneer Mimara zelf is ook wat omstreden, want men weet eigenlijk niet precies hoe hij aan zijn fortuin gekomen is en hoe hij al deze kostbare kunstschatten in zijn bezit kreeg. Ach, misschien maakt dit alles het museum nog wel leuker. Een aardig gezelschapsspel: raad welk doek echt is en welk doek niet.
Boven Trg Braée Mazuranié en schuin boven Rooseveltov trg bevindt zich Trg marsala Tita, het laatste plein van Lenuzzi's groene stadshoefijzer. Midden erop staat het Nationaal Theater van Kroatië. Het overduidelijk aanwezige gebouw is eind 19de eeuw in Habsburgse neobarokke stijl opgetrokken, naar tekeningen van de Weense architecten Helmer en Fellner. De okergele kleur van de gevels was de kleur van keizerin Maria- Theresia. In een kleine betonnen bak vóór het theater heeft men de prachtige Fontein van het leven (Zdenac iivota) van Ivan Mestroviéuit 1905 geplaatst. Een vroege Mestroviédus, maar in de bijna sensuele, maar toch krachtige lijnen is de hand van de meesterbeeldhouwer al duidelijk herkenbaar.  Vóór het universiteitsgebouw aan de noordkant van het plein is nog een beeld van Mestrovic zichtbaar, getiteld 'De geschiedenis der Kroaten' (Povijest Hrvata). Aan de westkant van het plein is het Museum voor Kunst en Kunstnijverheid (Muzej za umjetnost iobrt) al meer dan 110 jaar open. Het bouwwerk kwam in 1888 gereed, de architect was, opnieuw, Hermann Bollé. Het museum bezit over vier verdiepingen hoofdzakelijk kunsten kunstnijverheidsproducten uit Kroatië zelf, uit de 15 de tot en met de 20ste eeuw. Onder de tentoongestelde voorwerpen zijn meubels, porselein, keramiek, gotische beelden, metaalwaren, kleding, prenten, boeken en allerhande andere gebruiksvoorwerpen. Op de derde verdieping is een kleine collectie doeken en beelden van moderne Kroatische kunstenaars, op de vierde verdieping tikken talrijke antieke klokken er lustig op los. Het museum werd in 1896 officieel geopend door keizer Frans-Jozef, die tegelijkertijd ook het Nationale Theater en de Muziekacademie van Zagreb inaugu¬reerde.
Nog een heel aardig museum van geheel andere orde kunt u vinden indien u vanaf Trg marsala Tita zuidwaarts Savska ulica neemt. Onder het spoor door rechts, op nr. 18, is van alles te zien en te doen in het leuke Technisch Museum (Tehnicki muze}). Nu eens geen schilderijen, beelden of kostuums, maar stoommachines, watermolens, een broekzakonderzeeër, oude auto's, bussen en trams, schaalmodellen van ruimtevaartuigen en satellieten, een planetarium, een mijnschacht en het laboratorium van de knapste Kroatische natuurkundige, Nikola Tesla. Naast het Technisch Museum kunnen specifieke doelgroepen in Zagreb nog op zoek naar wat kleinere, gespecialiseerde musea, zoals het Kroatisch Schoolmuseum (Trg marsala Tita 4), het Kroatisch Jachtmuseum (Ulica Vladimira Nazora 63), het Architectuurmuseum (Ulica Kovaciéa 37), het Kroatisch Sportmuseum (Ilica 711) of het Museum voor Posterijen en Telecommunicatie (Jurisiéeva ulica 13). Webcam Zagreb |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
