 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
 |
Gornji Grad of Bovenstad  In het administarieve deel Kapitol, gelegen in de heuvels van Gornji Grad en het naast het andere administratiev deel Gradec, hebben de kerkelijke machtshebbers nog altijd hun basis. Aan de rechterkant van het deel pieken de twee torens van de kathedraal van Zagreb, gewijd aan Maria Hemelvaart en Sint-Stefanus. Aan drie zijden eromheen ziet u de middeleeuws aandoende gevels en torentjes van het aartsbisschoppelijk paleis van halverwege de 18de eeuw. De kathedraal zelf is de zevende kerk op deze plek. Rond het hoofd portaal zijn de beeldpartijen recent gerestaureerd. Binnen is de kathedraal vooral hoog en vrij sober. Achter het hoofdaltaar is achter glas een beeltenis van aartsbisschop Alozije Stepinac te zien, wiens rol in de Tweede Wereldoorlog in eerste instantie omstreden was. Stepinac steunde namelijk het fascistische regime van Pavelié, maar de aartsbisschop kwam al vrij snel tot inkeer. Later heeft hij heel wat tegenstanders van het regime van kogel en strop gered. In 1998 verklaarde paus Johannes Paulus II de aartsbisschop zalig. De latere leider van Joegoslavië Josef Tito vond Stepinac echter minder zalig, want hij liet hem in 1945 arresteren, ook vanwege zijn anti-Joegoslavische en pro-Kroatische ideeën. Stepinac bracht vijf jaar in de cel door, waarna hij tot zijn overlijden in 1960 de facto huis arrest kreeg in zijn geboortedorp. Voor de Kroaten is hij hiermee altijd een icoon voor hun nationalistische gevoelens geweest. Zijn graf vind men bij het altaar tegen de noordwand van de kathedraal. Stepinac' graf wordt opgeluisterd door een fraai reliëf van Ivan Mestrovic, dat de aarts-bisschop knielend voor Christus toont. Midden op het verkeersplein vóór de kathedraal blinkt een vergulde Madonna met vier engelen om haar heen in de zon. Dit beeld is van de hand van Anton Fernkorn, dezelfde beeldhouwer die ban Jelaèié te paard vereeuwigde. Achter de kathedraal begint een mooi en schaduwrijk park, waar men op hete zomerdagen lekker kan uitblazen van een stadswandeling.
Noord-waarts zijn aan weerszijden van de weg die Kapitol heet, zo'n dertig historische panden van de bisschoppelijke curie te zien, panden waarin kanunniken en andere bisschoppelijke beambten huisden. De bouwwerken stammen voornamelijk uit de 15de tot en met de 18de eeuw. Ook tref je hier een franciscanenklooster en het aartsbisschoppelijk seminarie.  Gornji grad, de sfeerrijke oude kern van Zagreb biedt twee historische toegangen tot de oude stad. Vanaf Trg bana Jelaèiéa kunt u over de hobbelkeien van de Radiceva omhoog naar de Kamenita vrata ('Stenen poort'), de oostelijke toegangspoort van de oude stad. De poort bevindt zich aan uw linker hand, net voor het standbeeld van Sint Joris. Alleen voetgangers kunnen erdoor. Onder de poort loopt het straatje in een bocht naar rechts de oude stad binnen. In de bocht is een kleine schrijn ingericht rond een afbeelding van de Heilige Maagd in een muurnis. In 1731 brandde de poort grotendeels af, maar het beeld bleef, naar verluidt, volledig onaangetast. Sindsdien bewijzen dagelijks talloze inwoners van de stad even hun eer aan Maria of komen er een gunst afsmeken. De plaquettes tegen de muur zijn van dankbare mensen wier smeekbeden zijn verhoord. Tegenover de nis staan enkele banken in de bocht en kan men een kaarsje aansteken. Als u er even bij gaat zitten, zal het u opvallen hoeveel van de voorbijgangers toch even neerknielen, óók veel jongeren. Het katholicisme is blijkbaar nog springlevend in Kroatië.
 De zuidelijke toegang tot Gornji grad bereikt u door vanaf Trg bana JelaCiéa de Ilica westwaarts te volgen en dan de eerste straat rechts te nemen. Aan het einde van deze korte straat gaat sinds 1891 een heuse tandradbaan omhoog, de uspinjaca.
Boven komt men uit bij Kula lotrscak ('Inbrekerstoren'). De toren, oorspronkelijk gebouwd in de 13de eeuw maar nu met een 16de-eeuws uiterlijk, was onderdeel van de vroegere verdedigingswerken rond de oude stad. Iedere avond werd er een bel in geluid als de stadspoort dicht ging om inbrekers te weren; vandaar de naam van de toren. Het belritueel is allang verdwenen, wel wordt sinds de 19de eeuw iedere dag om 12 uur traditioneel een kanonschot vanaf de toren gelost. "vroeger gold het schot als waarschuwing voor eventuele vijanden. In het zuidelijke deel van Gornji grad hebben de jezuïeten hun sporen nagelaten. Ze startten er het eerste gymnasium van de stad en hadden er een klooster. In het 17de-eeuwse klooster gebouw is nu een kunstgalerie gevestigd waar wisselende exposities plaatsvinden. Jezuitski trg loopt over in Katarinin trg, genoemd naar de Sint-Catharinakerk uit het begin van de 17de eeuw, ook door de jezuïeten gebouwd. Het gebedshuis heeft een overdadig barok interieur, grotendeels roze gesausd en met veel uitbundig stucwerk. Aan Katarinin trg vind je tevéns het Museum voor Moderne Kunst (Muzej suvremene umjetnostJ). Het heeft wisselende tentoonstellingen van hedendaagse kunst; de vaste collectie zal echter gaan verhuizen naar een nieuw museum in buitenwijk Novi Zagreb. Op een steenworp afstand noordwaarts van het plein is de Galerie voor Naïeve Kunst op èirilometodska ulica 3 (Galerija naivne umjetnostJ) beslist de moeite waard indien u van naïeven houdt. Toppers onder de Kroatische naïeven zijn Ivan Generalié en zijn zoon Josip, Lakovié, Smajié, Rabuzin, Virius en Mraz. Naast het museum staat een Grieks - orthodoxe kerk die, als ze open is, een bezoek waard is. Aan de andere kant is in het historische pand op nr. 5 het gemeentehuis ondergebracht; tussen 1834 en 1897 deed het gebouw dienst als theater. Om de hoek op Matoseva ulica 9 heeft het Historisch Museum van Kroatië (Hrvatski povijesni muze}) tijdelijke tentoonstellingen, uiteraard over allerlei historische onderwerpen die met Kroatië te maken hebben. Tot de vaste collectie behoren belangrijke glagolitische inscripties, oude wapens en uniformen en portretten van Kroatische en Hongaarse koningen. Het hart van Zagrebs oude centrum is Markov trg. Midden op het plein staat de Sint-Marcuskerk. Op het dak liggen namelijk bontgekleurde dakpannen met daarin het stadswapen van Zagreb en het staatswapen van het oude koninkrijk van Kroatië, Dalmatië en Slavonië verwerkt. Het laatste is uit drie delen opgebouwd; het roodwit geblokte deel staat symbool voor Noord- en Centraal-Kroatië, dat wil zeggen het historische kerngebied van het oude koninkrijk. Het deel met de drie leeuwenkoppen ernaast staat voor Dalmatië, en het onderste deel laat de rennende marter van Slavonië zien. Boven het dak steekt de barokke kerktoren uit de 17de eeuw, die nogal Oostenrijks aandoet. De rest van de kerk is een mengelmoes van stijlen vanaf de 14de eeuw, gevolg van het vele herbouwen en restaureren van kerkdelen; de gotiek overheerst overigens. Het interieur van de kerk is vrij sober en somber. Desalniettemin is de Kruisiging van Ivan Mestrovic een lust voor het oog. Opvallend zijn verder de dramatische fresco's van Kroatische koningen, gemaakt in de jaren dertig van de 20ste eeuw door schilder Jozo Kljakovié. Achter de kerk, aan de oostzijde van Markov trg, staat de Sabor, het parlementsgebouw van Kroatië. Rond het plein staan verder diverse regeringsgebouwen, waaronder het Staatspaleis aan de westzijde. Hier sloeg in oktober 1991 een welgemikte Servische granaat in, bedoeld om president Franjo Tudjman te doden. Tudjman bevond zich toendertijd echter elders.  In de straten rond Markov trg is het goed slenteren; hier en daar kunt u aangenaam verpozen in een enkel sfeerrijk café. Let bij het wandelen ook eens op de stadslantaarns: het zijn nog echte oude gaslantaarns, die iedere dag stuk voor stuk worden aangestoken en 's morgens weer worden gedoofd. Ten noordwesten van Markov trg ligt het Natuurhistorisch Museum op Demetrva ulica 1 (Hrvatski prirodoslovni muze}). Binnen kunt u kennis maken met allerlei mineralen en gesteenten, opgezette dieren en tal van voorwerpen die met de neanderthalers te maken hebben. De neanderthaler-collectie - bestaande uit botten, fossielen, stenen gebruiksvoorwerpen van de belangrijke archeologische vindplaats bij Krapina - wordt zelfs als een van de belangrijkste op dit gebied ter wereld beschouwd. In totaal bezit het museum trouwens 2,5 miljoen voorwerpen, waarmee het in absolute aantallen het best voorziene museum van Kroatië is. Direct ten noorden van Markov trg stuit je op het Mestrovic-atelier, op Mletacka ulica 8. De befaamde beeldhouwer woonde hier van 1922 tot 1942, waarbij hij eind jaren dertig af en toe periodes in zijn optrekjes in Split verbleef. In het atelier kunt u tientallen beelden en schetsen, tekeningen en andere werken van de artiest bezichtigen. Nog wat verder, in de noordelijke punt van Gornji grad, is in het voormalige, 13de-eeuwse clarissenklooster in Opaticka ulica (op nr. 22) het Stadsmuseum van Zagreb gevestigd (Muzej grada Zagreba). Vaak zijn dit soort stadsmusea vrij slaapverwekkend, maar in Zagreb heeft men er een mooi en modern geheel van gemaakt. Via verschillende ruimtes maakt u een boeiende reis door de geschiedenis van de stad, van het allereerste begin tot het hedendaagse Zagreb. Het begint met archeologische vondsten uit de lOde tot 6de eeuw v.Chr. Daaronder is een bronzen helm uit een prinselijk graf dat zich in een van de 141 grafheuvels bij Budinjak bevond; pas in 1993 is hier uitgebreid onderzoek gedaan. De ontwikkeling van Zagreb wordt verder verbeeld in allerlei maquettes van de stad, van burchten en van kloosters. In verschillende zalen kun je ook sacrale en wereldse voorwerpen zien die met de geschiedenis van de stad verbonden zijn; het communistische verleden wordt hierbij zeker niet verloochend.
Webcam Zagreb |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
